<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="X55n0897">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 897 八識規矩頌注</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經數位版, No. 897 八識規矩頌注</title>
			<author>淸 行舟註</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">897</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">卍新纂大日本續藏經</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">八識規矩頌注</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入，CBETA 掃瞄辨識</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【卍續】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB08504">
				<charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName>
				<mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping>
			<mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>燄</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2005-05-24T15:22:40">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0441b" n="0441b"/>
<lb ed="X" n="0441b01"/>
<lb ed="X" n="0441b02"/>
<lb ed="X" n="0441b03"/>
<lb ed="X" n="0441b04"/>
<lb ed="X" n="0441b05"/>
<lb ed="X" n="0441b06"/><cb:docNumber>No. 897</cb:docNumber>
<lb ed="X" n="0441b07"/><lb ed="R098" n="0624a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>八識規矩頌注</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="X" n="0441b08"/><lb ed="R098" n="0624a02"/>
<lb ed="X" n="0441b09"/><lb ed="R098" n="0624a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五識頌</cb:mulu><head>○五識頌</head>
<lb ed="X" n="0441b10"/><lb ed="R098" n="0624a04"/><p xml:id="pX55p0441b1001">性境現量通三性<note place="inline">只爲眞性不明。便生許多妄性</note>。眼耳身三二地居
<lb ed="X" n="0441b11"/><lb ed="R098" n="0624a05"/><note place="inline">誰能少得這個五識</note>。徧行別境善十一<note place="inline">果然許多妄想</note>。中二大八貪嗔
<lb ed="X" n="0441b12"/><lb ed="R098" n="0624a06"/>癡<note place="inline">妄想到這極處</note>。五識同依淨色根<note place="inline">本來元自淸淨</note>。九<anchor xml:id="nkr_note_orig_0441001" n="0441001"/>元七八好相
<lb ed="X" n="0441b13"/><lb ed="R098" n="0624a07"/>隣<note place="inline">爭奈被他所擾</note>。合三離二觀塵世<note place="inline">除非就向五根中看破他根的用處</note>。愚者
<lb ed="X" n="0441b14"/><lb ed="R098" n="0624a08"/>難分識與根<note place="inline">却誰曉得這個</note>。變相觀空唯後得<note place="inline">若能使識不著緣擾。還只
<lb ed="X" n="0441b15"/><lb ed="R098" n="0624a09"/>救得一半</note>。果中猶自不詮眞<note place="inline">佛果位中不說他到極處</note>。圓明初發成無
<lb ed="X" n="0441b16"/><lb ed="R098" n="0624a10"/>漏<note place="inline">這個纔是轉識成智</note>。三類分身息苦輪<note place="inline">將五識還他妙用度生矣</note>。</p>
<lb ed="X" n="0441b17"/><lb ed="R098" n="0624a11"/><p xml:id="pX55p0441b1701">奘師五識之頌。其大意言。五識落于六根門頭。而
<lb ed="X" n="0441b18"/><lb ed="R098" n="0624a12"/>照境處。此時比非二量猶未行。不過現量分別。偶
<lb ed="X" n="0441b19"/><lb ed="R098" n="0624a13"/>爾現起。然非悟人境界。便隨緣惑。所以纔動念。便
<lb ed="X" n="0441b20"/><lb ed="R098" n="0624a14"/>要走入八萬塵勞網裏。徧行別境及二十煩惱等。
<lb ed="X" n="0441b21"/><lb ed="R098" n="0624a15"/>不俟六七八識比非橫行而<anchor xml:id="nkr_note_add_0441b2101" n="0441b2101"/><anchor xml:id="beg0441b2101" n="0441b2101"/>已<anchor xml:id="end0441b2101"/>。知其現量時。無數
<lb ed="X" n="0441b22"/><lb ed="R098" n="0624a16"/>心頭起滅。阿誰能免。先佛云。汝暫擧心塵勞先現
<lb ed="X" n="0441b23"/><lb ed="R098" n="0624a17"/>是也。此時藥以針病。如何下手。亦就五識中。觀他
<lb ed="X" n="0441b24"/><lb ed="R098" n="0624a18"/>三何以合。二何以離。且識在根中。根在識中。識畢
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0441c" n="0441c"/>
<lb ed="X" n="0441c01"/><lb ed="R098" n="0624b01"/>竟向甚處起。向這裏著得一眼。分得淸楚。這便是
<lb ed="X" n="0441c02"/><lb ed="R098" n="0624b02"/>悟的消息也。若只變想觀空。猶被觀門縛定。縱有
<lb ed="X" n="0441c03"/><lb ed="R098" n="0624b03"/>見識。亦止是後得智。不是根本智。到不得妙覺田
<lb ed="X" n="0441c04"/><lb ed="R098" n="0624b04"/>地。只是悟一悟。使五識初發時。便悟得圓明初發。
<lb ed="X" n="0441c05"/><lb ed="R098" n="0624b05"/>豈但起過二地。吾知三類分身的道理。卽今直下
<lb ed="X" n="0441c06"/><lb ed="R098" n="0624b06"/>承當而有餘矣。</p>
<lb ed="X" n="0441c07"/><lb ed="R098" n="0624b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0441c0701"><l>性境現量通三性</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0441c08"/><lb ed="R098" n="0624b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0441c0801">這個三性。政是不覺境界。善性著落在白業。惡性
<lb ed="X" n="0441c09"/><lb ed="R098" n="0624b09"/>著落在黑業。卽被因果所束。不得自在。卽非善非
<lb ed="X" n="0441c10"/><lb ed="R098" n="0624b10"/>惡。似乎凝寂然。政墮在無知迷悶中。無記之病。第
<lb ed="X" n="0441c11"/><lb ed="R098" n="0624b11"/>一可悲者。頑空斷見無想三報。每每無記者受之。
<lb ed="X" n="0441c12"/><lb ed="R098" n="0624b12"/>故淨智妙圓。體自空寂。方爲究竟。若單單空寂。便
<lb ed="X" n="0441c13"/><lb ed="R098" n="0624b13"/>是無記也。這三性雖通于現量。而現量實因于性
<lb ed="X" n="0441c14"/><lb ed="R098" n="0624b14"/>境。何以說境是性境。良以欲觀法界性。一切唯心
<lb ed="X" n="0441c15"/><lb ed="R098" n="0624b15"/>造故。淨明移界地。于指端月光現。淸水于室內。烏
<lb ed="X" n="0441c16"/><lb ed="R098" n="0624b16"/>芻瑟摩之。徧身是火。琉璃光之滿體皆風。豈非境
<lb ed="X" n="0441c17"/><lb ed="R098" n="0624b17"/>是性境乎。但未曾向境中徹底悟破。則對境而忽
<lb ed="X" n="0441c18"/><lb ed="R098" n="0624b18"/>生善生惡。皆被境轉。卽嘿嘿對境。不知境之落處。
<lb ed="X" n="0441c19"/><lb ed="R098" n="0625a01"/>人在三界中。不知三界是甚物。未思出離。似鱉在
<lb ed="X" n="0441c20"/><lb ed="R098" n="0625a02"/>甕中竟不知甕是何物。縱能癡癡較量。總無智慧。
<lb ed="X" n="0441c21"/><lb ed="R098" n="0625a03"/>墮在無記性而<anchor xml:id="nkr_note_add_0441c2101" n="0441c2101"/><anchor xml:id="beg0441c2101" n="0441c2101"/>已<anchor xml:id="end0441c2101"/>。若能如靈雲之覷破桃華。洞山
<lb ed="X" n="0441c22"/><lb ed="R098" n="0625a04"/>之悟影于流水。何至被現量作主。而通三性乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0441c23"/><lb ed="R098" n="0625a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0441c2301"><l>眼耳身三二地居</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0441c24"/><lb ed="R098" n="0625a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0441c2401">這五識與五塵合。誰人能免。此欲界內。有五趣雜
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0442a" n="0442a"/>
<lb ed="X" n="0442a01"/><lb ed="R098" n="0625a07"/>居地。卽第一地也。其中人有睡眠。有飮食。有婬欲。
<lb ed="X" n="0442a02"/><lb ed="R098" n="0625a08"/>五識俱全也。惟色界初禪。曰離生喜樂地。卽二地
<lb ed="X" n="0442a03"/><lb ed="R098" n="0625a09"/>也。其中天人常多在定中。厭此段食故。雖有鼻實
<lb ed="X" n="0442a04"/><lb ed="R098" n="0625a10"/>不著香。雖有舌實不著味是五識減臭舌二識也。
<lb ed="X" n="0442a05"/><lb ed="R098" n="0625a11"/>然鼻舌二識實在。進之而色界中。還有三地。所謂
<lb ed="X" n="0442a06"/><lb ed="R098" n="0625a12"/>三禪也。進之而無色界中。還有四地。所謂四空也。
<lb ed="X" n="0442a07"/><lb ed="R098" n="0625a13"/>以上共九地。而初地天人五識猶濁。自二地以至
<lb ed="X" n="0442a08"/><lb ed="R098" n="0625a14"/>九地。五識漸淸。終未至識性無漏也。然天人作佛。
<lb ed="X" n="0442a09"/><lb ed="R098" n="0625a15"/>如菜作虀。切勿以我輩下劣之凡愚。而反輕遊戲
<lb ed="X" n="0442a10"/><lb ed="R098" n="0625a16"/>天宮之菩薩。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0442a11"/><lb ed="R098" n="0625a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442a1101"><l>徧行別境善十一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0442a12"/><lb ed="R098" n="0625a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442a1201">徧行有五。以無量劫來迷成業識種子。譬如潛淵
<lb ed="X" n="0442a13"/><lb ed="R098" n="0625b01"/>魚。鼓波自涌。是爲作意。引心趣境。是名爲觸。含受
<lb ed="X" n="0442a14"/><lb ed="R098" n="0625b02"/>不捨。是名爲受。能令前塵影子恍然面前。是名爲
<lb ed="X" n="0442a15"/><lb ed="R098" n="0625b03"/>想。微細不斷苦心搜索。是名爲思。此乃造善造惡
<lb ed="X" n="0442a16"/><lb ed="R098" n="0625b04"/>的。這一念最爲微細處也。總從著一境處。動念作
<lb ed="X" n="0442a17"/><lb ed="R098" n="0625b05"/>意。便觸境受境想境思境。無不至也。此個著境。徧
<lb ed="X" n="0442a18"/><lb ed="R098" n="0625b06"/>于八識九地一切時。故云徧行也。別境有五。謂於
<lb ed="X" n="0442a19"/><lb ed="R098" n="0625b07"/>所樂境。希望欲作。名曰欲。於境決定知其可作。不
<lb ed="X" n="0442a20"/><lb ed="R098" n="0625b08"/>能<anchor xml:id="nkr_note_add_0442a2001" n="0442a2001"/><anchor xml:id="beg0442a2001" n="0442a2001"/>已<anchor xml:id="end0442a2001"/>也。名曰勝解。於可作境。令心分明記取。名曰
<lb ed="X" n="0442a21"/><lb ed="R098" n="0625b09"/>念。於所觀境。專注一心。名曰定。與禪定之定不同
<lb ed="X" n="0442a22"/><lb ed="R098" n="0625b10"/>也。於所作境。了然不疑。名曰慧。與般若之慧不同
<lb ed="X" n="0442a23"/><lb ed="R098" n="0625b11"/>也。總從著一念處。這一個念。斷然放不過。便爲欲。
<lb ed="X" n="0442a24"/><lb ed="R098" n="0625b12"/>爲勝解。爲念。爲定。爲慧。成識性之窠。此與境所緣
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0442b" n="0442b"/>
<lb ed="X" n="0442b01"/><lb ed="R098" n="0625b13"/>者不同。故云別境。善十一者。上言徧行別境。此乃
<lb ed="X" n="0442b02"/><lb ed="R098" n="0625b14"/>起業之心。猶未造作。至于善十一。則竟成業矣。一
<lb ed="X" n="0442b03"/><lb ed="R098" n="0625b15"/>曰信。二曰慚。三曰愧。四曰無貪。五曰無嗔。六曰無
<lb ed="X" n="0442b04"/><lb ed="R098" n="0625b16"/>癡。七曰勤。八曰安。九曰不放逸。十曰行捨。十一曰
<lb ed="X" n="0442b05"/><lb ed="R098" n="0625b17"/>不害也。五識現量。似未造作。然業性純熟。卽偶爾
<lb ed="X" n="0442b06"/><lb ed="R098" n="0625b18"/>動一念處。不動在善邊。定動在惡邊。動在善則十
<lb ed="X" n="0442b07"/><lb ed="R098" n="0626a01"/>一之善業。凡具五識者。必不能免故。倂及此令悟
<lb ed="X" n="0442b08"/><lb ed="R098" n="0626a02"/>唯識性者。知得善業分數。方不離善。却不著善。則
<lb ed="X" n="0442b09"/><lb ed="R098" n="0626a03"/>行一善業。非行梵天之功積。直是轉普賢之悲願
<lb ed="X" n="0442b10"/><lb ed="R098" n="0626a04"/>耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0442b11"/><lb ed="R098" n="0626a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442b1101"><l>中二大八貪嗔癡</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0442b12"/><lb ed="R098" n="0626a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442b1201">此政是作惡之業也。惡業共有二十六。根本煩惱
<lb ed="X" n="0442b13"/><lb ed="R098" n="0626a07"/>有六。謂貪。嗔。癡。慢。疑。不正見。從根生枝者。隨煩惱
<lb ed="X" n="0442b14"/><lb ed="R098" n="0626a08"/>有小隨十。謂忿。恨。惱。覆。誑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0442b1401" n="0442b1401"/><anchor xml:id="beg0442b1401" n="0442b1401"/>諂<anchor xml:id="end0442b1401"/>。驕。害。嫉。慳。無慚。無愧。
<lb ed="X" n="0442b15"/><lb ed="R098" n="0626a09"/>此二爲中隨。不信。懈怠。放逸。昏沉。掉擧。失正念。不
<lb ed="X" n="0442b16"/><lb ed="R098" n="0626a10"/>正知。散亂。此八爲大隨。言小中大者。以其作一業。
<lb ed="X" n="0442b17"/><lb ed="R098" n="0626a11"/>止成一業。名小。如慚必近于愧。是一業而兼引二
<lb ed="X" n="0442b18"/><lb ed="R098" n="0626a12"/>業也。名中。作一業而能徧諸染心。名大。是以小隨
<lb ed="X" n="0442b19"/><lb ed="R098" n="0626a13"/>之業重。而反以爲小。大隨之業小。而反以爲大。蓋
<lb ed="X" n="0442b20"/><lb ed="R098" n="0626a14"/>因根本。纔生枝葉。茲惟識所重。在念慮上看耳。今
<lb ed="X" n="0442b21"/><lb ed="R098" n="0626a15"/>五識略小隨。而止言中二大八者。以五識相應。獨
<lb ed="X" n="0442b22"/><lb ed="R098" n="0626a16"/>此親也。是對二十六種煩惱中。有中二大八。倂貪
<lb ed="X" n="0442b23"/><lb ed="R098" n="0626a17"/>嗔癡。共一十三種。若能悟明識性。婆須之善婬。無
<lb ed="X" n="0442b24"/><lb ed="R098" n="0626a18"/>厭足之善嗔。調達之善妬。以至三車之善貪。南泉
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0442c" n="0442c"/>
<lb ed="X" n="0442c01"/><lb ed="R098" n="0626b01"/>之善殺。佛耶魔耶。善耶惡耶。其爲不思議之境界
<lb ed="X" n="0442c02"/><lb ed="R098" n="0626b02"/>耶。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0442c03"/><lb ed="R098" n="0626b03"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442c0301"><l>五識同依淨色根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0442c04"/><lb ed="R098" n="0626b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442c0401">根有浮塵根。四大色也。勝義根潛于四大之中。而
<lb ed="X" n="0442c05"/><lb ed="R098" n="0626b05"/>愚者難見也。如眼盲矣。而見性在。耳塞矣。而聞性
<lb ed="X" n="0442c06"/><lb ed="R098" n="0626b06"/>在。名爲勝義根。故論本來圓明身元空寂。所謂究
<lb ed="X" n="0442c07"/><lb ed="R098" n="0626b07"/>竟涅槃也。智變爲識。識滯爲根。所以被無明拘碍。
<lb ed="X" n="0442c08"/><lb ed="R098" n="0626b08"/>結色成根。而無明識體還栖托。其中下凡。固不能
<lb ed="X" n="0442c09"/><lb ed="R098" n="0626b09"/>離浮塵根。卽中陰身。亦有形狀。無想天終有壽命。
<lb ed="X" n="0442c10"/><lb ed="R098" n="0626b10"/>推之無色界天人。直至四空地者。仍有色質。蓋能
<lb ed="X" n="0442c11"/><lb ed="R098" n="0626b11"/>空識業。不能空識性。卽形根有粗重者。有輕安者。
<lb ed="X" n="0442c12"/><lb ed="R098" n="0626b12"/>有非有非無能變動者。然終不能出九地之界。以
<lb ed="X" n="0442c13"/><lb ed="R098" n="0626b13"/>其帶無明之識。而以識蘊根也。唯大悟大士。其報
<lb ed="X" n="0442c14"/><lb ed="R098" n="0626b14"/>化二身。亦是淨色根。却三身一體。面目難尋。故普
<lb ed="X" n="0442c15"/><lb ed="R098" n="0626b15"/>眼不見普賢之身。文殊不覿迦文之面。以至普化
<lb ed="X" n="0442c16"/><lb ed="R098" n="0626b16"/>之搖鈴。騰驤何地。達磨之攜履。棲泊何天。其月穿
<lb ed="X" n="0442c17"/><lb ed="R098" n="0626b17"/>潭底水無垠乎。是謂五識同依淨色根也。乃愚者
<lb ed="X" n="0442c18"/><lb ed="R098" n="0626b18"/>僅認眼如葡萄朵。耳如新卷葉。爲可笑耳。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0442c19"/><lb ed="R098" n="0627a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0442c1901"><l>九緣七八好相隣</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0442c20"/><lb ed="R098" n="0627a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0442c2001">五識同依淨根。而緣以染之。遂覺八識次第。各有
<lb ed="X" n="0442c21"/><lb ed="R098" n="0627a03"/>所緣。故頌云。眼識九緣生。耳識唯從八。鼻舌身三
<lb ed="X" n="0442c22"/><lb ed="R098" n="0627a04"/>七。後三五三四。若加等無間。從頭各增一。如眼識
<lb ed="X" n="0442c23"/><lb ed="R098" n="0627a05"/>具九緣。一空。喜空隙之空也。二明。乃日月燈也。三
<lb ed="X" n="0442c24"/><lb ed="R098" n="0627a06"/>根。卽本根也。四境。卽所見者也。五作意。卽徧行五
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0443a" n="0443a"/>
<lb ed="X" n="0443a01"/><lb ed="R098" n="0627a07"/>中之作意也。六分別依。乃第六識也。七染淨依。乃
<lb ed="X" n="0443a02"/><lb ed="R098" n="0627a08"/>第七識也。八根本依。卽第八識也。九種子緣。謂眼
<lb ed="X" n="0443a03"/><lb ed="R098" n="0627a09"/>識親生種子也。人祇知眼能見耳。不知所以見者
<lb ed="X" n="0443a04"/><lb ed="R098" n="0627a10"/>由諸緣所引。而實由六七八識妄見分別之所生。
<lb ed="X" n="0443a05"/><lb ed="R098" n="0627a11"/>故一識迷。而識識盡迷。一根悟而根根齊悟。卽此
<lb ed="X" n="0443a06"/><lb ed="R098" n="0627a12"/>義也。迦葉之覷著蓮華。雪欽之刺破古栢。其緣起
<lb ed="X" n="0443a07"/><lb ed="R098" n="0627a13"/>無生乎。耳識唯從八。除去明緣也。鼻舌身三七。俱
<lb ed="X" n="0443a08"/><lb ed="R098" n="0627a14"/>除空明二緣也。後三五三四。言後六七八識。有五
<lb ed="X" n="0443a09"/><lb ed="R098" n="0627a15"/>緣三緣四緣也。第六識具五緣。一根緣。卽末那七
<lb ed="X" n="0443a10"/><lb ed="R098" n="0627a16"/>識。二曰境緣。卽十八界也。三曰作意緣。卽徧行中
<lb ed="X" n="0443a11"/><lb ed="R098" n="0627a17"/>之作意也。四曰根本緣。卽第八藏識也。五曰種子
<lb ed="X" n="0443a12"/><lb ed="R098" n="0627a18"/>緣。卽本識親生種子也。七識具三緣。一曰種子緣。
<lb ed="X" n="0443a13"/><lb ed="R098" n="0627b01"/>卽本識親生種子也。二曰作意緣。徧行中之作意
<lb ed="X" n="0443a14"/><lb ed="R098" n="0627b02"/>也。三曰根<anchor xml:id="nkr_note_orig_0443001" n="0443001"/>境緣。卽第八藏識。爲七識之根。而由此
<lb ed="X" n="0443a15"/><lb ed="R098" n="0627b03"/>緣于五塵之境也。八識具四緣。一曰根緣。卽末那
<lb ed="X" n="0443a16"/><lb ed="R098" n="0627b04"/>識也。二曰境緣。卽種子根身器界也。三曰作意緣。
<lb ed="X" n="0443a17"/><lb ed="R098" n="0627b05"/>卽徧行中之一也。四曰種子緣。乃第八親生種子
<lb ed="X" n="0443a18"/><lb ed="R098" n="0627b06"/>也。若加等無間從頭各增一者。言前念<anchor xml:id="nkr_note_add_0443a1801" n="0443a1801"/><anchor xml:id="beg0443a1801" n="0443a1801"/>已<anchor xml:id="end0443a1801"/>滅。後念
<lb ed="X" n="0443a19"/><lb ed="R098" n="0627b07"/>復生。是謂無間緣。九緣加這一緣。是九緣者。爲十
<lb ed="X" n="0443a20"/><lb ed="R098" n="0627b08"/>緣。餘緣例此。大意此識性似人之血脈。周流于肢
<lb ed="X" n="0443a21"/><lb ed="R098" n="0627b09"/>體。呼吸而諸脈皆轉。所以道。徧現俱該沙界。收攝
<lb ed="X" n="0443a22"/><lb ed="R098" n="0627b10"/>在一微塵。何忍使至寶汩沒緣性間也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0443a23"/><lb ed="R098" n="0627b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443a2301"><l>合三離二觀塵世</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0443a24"/><lb ed="R098" n="0627b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443a2401">塵世境也。三二根也。以根照境說離合。如鼻舌身。
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0443b" n="0443b"/>
<lb ed="X" n="0443b01"/><lb ed="R098" n="0627b13"/>合中取境。以合方知。眼耳二根。離根取境。以合壞
<lb ed="X" n="0443b02"/><lb ed="R098" n="0627b14"/>根故也。一喜合。一喜離。根之應用不同耶。識之應
<lb ed="X" n="0443b03"/><lb ed="R098" n="0627b15"/>用不同耶。畢竟以合而觀世之塵耶。畢竟以離而
<lb ed="X" n="0443b04"/><lb ed="R098" n="0627b16"/>觀世之塵耶。合離之間。可以會取自家屋裏事。豈
<lb ed="X" n="0443b05"/><lb ed="R098" n="0627b17"/>可日用而不知。且那律無目而見。賢喜無耳而聽。
<lb ed="X" n="0443b06"/><lb ed="R098" n="0627b18"/>殑伽非鼻聞香。驕梵無舌知味。空神無身覺觸。還
<lb ed="X" n="0443b07"/><lb ed="R098" n="0628a01"/>離耶合耶。根耶識耶。吾深有望于智者。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0443b08"/><lb ed="R098" n="0628a02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443b0801"><l>愚者難分識與根</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0443b09"/><lb ed="R098" n="0628a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443b0901">根乃色法。卽第八之相分。識乃心法。卽第八之見
<lb ed="X" n="0443b10"/><lb ed="R098" n="0628a04"/>分。此色心不同也。又根能照境。識能緣境。此根識
<lb ed="X" n="0443b11"/><lb ed="R098" n="0628a05"/>之用不同也。外五塵爲八識之踈相分。內五根爲
<lb ed="X" n="0443b12"/><lb ed="R098" n="0628a06"/>八識之親相分。故第八與五根。同是無記性。所以
<lb ed="X" n="0443b13"/><lb ed="R098" n="0628a07"/>五識有隨念分別。而無計度分別。故常混淆而難
<lb ed="X" n="0443b14"/><lb ed="R098" n="0628a08"/>辨。此根識之性不同也。小乘愚法聲聞。祇知根識
<lb ed="X" n="0443b15"/><lb ed="R098" n="0628a09"/>互生。不知根之與識。各有種子現行。謂根爲生識
<lb ed="X" n="0443b16"/><lb ed="R098" n="0628a10"/>之緣。則可謂生識。則不可以識。自有能生之種子
<lb ed="X" n="0443b17"/><lb ed="R098" n="0628a11"/>故也。余謂。離根則無以顯識。離識則無以托根。根
<lb ed="X" n="0443b18"/><lb ed="R098" n="0628a12"/>識如交蘆。各無自性。則又似分不得。因根有相。因
<lb ed="X" n="0443b19"/><lb ed="R098" n="0628a13"/>相有見。此識起于根也。因識有根。因根有見。此根
<lb ed="X" n="0443b20"/><lb ed="R098" n="0628a14"/>起于識也。又似不分不得。故楞嚴辨識性。非他生。
<lb ed="X" n="0443b21"/><lb ed="R098" n="0628a15"/>非自生。非因緣生。非無因生。畢竟向此生處。悟徹
<lb ed="X" n="0443b22"/><lb ed="R098" n="0628a16"/>根底。是謂能分識與根也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0443b23"/><lb ed="R098" n="0628a17"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443b2301"><l>變相觀空唯後得</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0443b24"/><lb ed="R098" n="0628a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443b2401">上明五識之有漏。至此轉識成智。則能變八識親
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0443c" n="0443c"/>
<lb ed="X" n="0443c01"/><lb ed="R098" n="0628b01"/>分之相。而使之空。亦一分後得智也。蓋以頑空則
<lb ed="X" n="0443c02"/><lb ed="R098" n="0628b02"/>全無智。偏空則少有慧。所以昔人道。二十空門都
<lb ed="X" n="0443c03"/><lb ed="R098" n="0628b03"/>不着。一性如來體自同。茲能變相。則眼不着于色。
<lb ed="X" n="0443c04"/><lb ed="R098" n="0628b04"/>便將二十煩惱等粗惑<anchor xml:id="nkr_note_add_0443c0401" n="0443c0401"/><anchor xml:id="beg0443c0401" n="0443c0401"/>已<anchor xml:id="end0443c0401"/>無。故非根本智。而有後
<lb ed="X" n="0443c05"/><lb ed="R098" n="0628b05"/>得智。後對根本而言也。後得智中。卽有辨才定力。
<lb ed="X" n="0443c06"/><lb ed="R098" n="0628b06"/>而實有修證門頭。法見未盡也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0443c07"/><lb ed="R098" n="0628b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443c0701"><l>果中猶自不詮眞</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0443c08"/><lb ed="R098" n="0628b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443c0801">根本智依心根能親緣眞如。後得智依色根有分
<lb ed="X" n="0443c09"/><lb ed="R098" n="0628b09"/>別。佛果位中。猶隔一塵也。人祇知泰師註。以安慧
<lb ed="X" n="0443c10"/><lb ed="R098" n="0628b10"/>師言後得智。在前五識。因中旣成無漏。變相緣如
<lb ed="X" n="0443c11"/><lb ed="R098" n="0628b11"/>矣。護法師破之言。見相二分。猶自徧計性。至佛果
<lb ed="X" n="0443c12"/><lb ed="R098" n="0628b12"/>位。自證分方能親緣眞如。豈能變相緣如乎。人卽
<lb ed="X" n="0443c13"/><lb ed="R098" n="0628b13"/>死執因果之分。以爲見道。不能證道也。殊不知果
<lb ed="X" n="0443c14"/><lb ed="R098" n="0628b14"/>熟蒂懸。原以究竟處言也。悟不徹底。豈爲究竟。亦
<lb ed="X" n="0443c15"/><lb ed="R098" n="0628b15"/>豈爲悟。悟者卽將唯識性。看破十分五識現量。至
<lb ed="X" n="0443c16"/><lb ed="R098" n="0628b16"/>于徧行別境粗細惑業俱由不覺所染能一覺。而
<lb ed="X" n="0443c17"/><lb ed="R098" n="0628b17"/>使千年暗室一燈能破。則因卽該果海。果卽徹因
<lb ed="X" n="0443c18"/><lb ed="R098" n="0628b18"/>源。是卽果中證眞也。豈眞將心待悟。豈眞舍悟覓
<lb ed="X" n="0443c19"/><lb ed="R098" n="0629a01"/>證。豈眞俟化佛來迎。後報易形。打坐入定。方能入
<lb ed="X" n="0443c20"/><lb ed="R098" n="0629a02"/>果位。得神力耶。故證卽攝于悟。眞悟卽眞證。不必
<lb ed="X" n="0443c21"/><lb ed="R098" n="0629a03"/>執他證位。余祇恐世無悟人也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0443c22"/><lb ed="R098" n="0629a04"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0443c2201"><l>圓明初發成無漏</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0443c23"/><lb ed="R098" n="0629a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0443c2301">六七因中轉。五八果上圓。今五識起于第八識含
<lb ed="X" n="0443c24"/><lb ed="R098" n="0629a06"/>藏種子。元無世累。所謂宿根厚也。由是寄於五根
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0444a" n="0444a"/>
<lb ed="X" n="0444a01"/><lb ed="R098" n="0629a07"/>門頭。能令眼識見相時。如迦葉之看破拈華。耳根
<lb ed="X" n="0444a02"/><lb ed="R098" n="0629a08"/>聞聲時。如觀音之悟破亡所俱不着。修證研摩。第
<lb ed="X" n="0444a03"/><lb ed="R098" n="0629a09"/>向初發處。忽爾圓明。則卽爲成所作智。同大圓鏡。
<lb ed="X" n="0444a04"/><lb ed="R098" n="0629a10"/>一了百了。更無有漏處也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0444a05"/><lb ed="R098" n="0629a11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0444a0501"><l>三類分身息苦輪</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0444a06"/><lb ed="R098" n="0629a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0444a0601">化身三類。大根者現大身。中根者現中身。小根者
<lb ed="X" n="0444a07"/><lb ed="R098" n="0629a13"/>現小身。化身攝于報身。報身攝于法身。<anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0701" n="0444a0701"/><anchor xml:id="beg0444a0701" n="0444a0701"/>但<anchor xml:id="end0444a0701"/>能自見
<lb ed="X" n="0444a08"/><lb ed="R098" n="0629a14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0444a0801" n="0444a0801"/><anchor xml:id="beg0444a0801" n="0444a0801"/>己<anchor xml:id="end0444a0801"/>性。卽具足一切身。試問。五識見處。其爲三量三
<lb ed="X" n="0444a09"/><lb ed="R098" n="0629a15"/>性。其爲徧行別境。具衆煩惱者。畢竟是個什麼。非
<lb ed="X" n="0444a10"/><lb ed="R098" n="0629a16"/>可認爲相宗法數之所定也。非可認爲八識見分
<lb ed="X" n="0444a11"/><lb ed="R098" n="0629a17"/>之所起也。不可認爲累劫無明之所現也。豈不聞。
<lb ed="X" n="0444a12"/><lb ed="R098" n="0629a18"/>衆生種種幻心。皆生如來圓覺妙心中。向此直下
<lb ed="X" n="0444a13"/><lb ed="R098" n="0629b01"/>悟破。則是貪嗔起而涅槃現。妄想生而佛道成。不
<lb ed="X" n="0444a14"/><lb ed="R098" n="0629b02"/>離殻漏。現無量身。度生息輪矣。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0444a15"/><lb ed="R098" n="0629b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">六識頌</cb:mulu><head>○六識頌</head>
<lb ed="X" n="0444a16"/><lb ed="R098" n="0629b04"/><p xml:id="pX55p0444a1601">三性三量通三境<note place="inline">若人能了心大地無寸土</note>。三界輪時易可知<note place="inline">畢竟
<lb ed="X" n="0444a17"/><lb ed="R098" n="0629b05"/>境從心造</note>。相應心所五十一<note place="inline">都在裏許</note>。善惡臨時別配之<note place="inline">各從其類</note>。
<lb ed="X" n="0444a18"/><lb ed="R098" n="0629b06"/>性界受三恒轉易<note place="inline">念念不停</note>。根隨信等總相連<note place="inline">一機所轉</note>。動身
<lb ed="X" n="0444a19"/><lb ed="R098" n="0629b07"/>發語獨爲最<note place="inline">這是魁首</note>。引滿能招業力牽<note place="inline">便受感報</note>。發起初心
<lb ed="X" n="0444a20"/><lb ed="R098" n="0629b08"/>歡喜地<note place="inline">能破煩惱</note>。俱生猶自現纏眠<note place="inline">法執猶在</note>。遠行地後純無
<lb ed="X" n="0444a21"/><lb ed="R098" n="0629b09"/>漏<note place="inline">心花粲發</note>。觀察圓明照大千<note place="inline">無法不悟</note>。</p>
<lb ed="X" n="0444a22"/><lb ed="R098" n="0629b10"/><p xml:id="pX55p0444a2201">奘師言。六識大意不過一念。明了心似無力量。不
<lb ed="X" n="0444a23"/><lb ed="R098" n="0629b11"/>能如五識之與相實耦也。然第六識具五識。一定
<lb ed="X" n="0444a24"/><lb ed="R098" n="0629b12"/>中獨頭意識。二散位獨頭意識。三夢中獨頭意識
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0444b" n="0444b"/>
<lb ed="X" n="0444b01"/><lb ed="R098" n="0629b13"/>四明了意識五亂意識。識又具五緣。一根緣。二境
<lb ed="X" n="0444b02"/><lb ed="R098" n="0629b14"/>緣。三作意緣。四根本緣。五種子緣。以五識五緣。本
<lb ed="X" n="0444b03"/><lb ed="R098" n="0629b15"/>于三量三性三境。而無業不受。將五十一心所。收
<lb ed="X" n="0444b04"/><lb ed="R098" n="0629b16"/>括殆盡。是外五根之所見者。俱到六之意頭上。其
<lb ed="X" n="0444b05"/><lb ed="R098" n="0629b17"/>所見者。分別未止。而七之所執。八之所藏者。又向
<lb ed="X" n="0444b06"/><lb ed="R098" n="0629b18"/>六之意頭上。分別復來也。則胸中似軸轆一般。轉
<lb ed="X" n="0444b07"/><lb ed="R098" n="0630a01"/>轉不停。況相續不斷。則豈能刹那淸淨乎。故由三
<lb ed="X" n="0444b08"/><lb ed="R098" n="0630a02"/>性造三受。善受善果之報。惡受惡果之報。非善非
<lb ed="X" n="0444b09"/><lb ed="R098" n="0630a03"/>惡平平受無記之報。是造引業滿業。俱六爲之根
<lb ed="X" n="0444b10"/><lb ed="R098" n="0630a04"/>也。除非無想與滅盡。睡眠與悶絕。意識偶不行。然
<lb ed="X" n="0444b11"/><lb ed="R098" n="0630a05"/>而根終在也。必須初獲聖性。具證二空。到初極喜
<lb ed="X" n="0444b12"/><lb ed="R098" n="0630a06"/>地。而由此具淨戒至離垢地。具勝定至發光地。生
<lb ed="X" n="0444b13"/><lb ed="R098" n="0630a07"/>妙慧至焰慧地。俗難奪至難勝地。住緣起智。至現
<lb ed="X" n="0444b14"/><lb ed="R098" n="0630a08"/>前地。離功用越二乘。至遠行地。則初地俱生我執。
<lb ed="X" n="0444b15"/><lb ed="R098" n="0630a09"/>到此盡破。是擧三量分別者。反成妙觀察智。而覓
<lb ed="X" n="0444b16"/><lb ed="R098" n="0630a10"/>三受業報。了不可得。豈非行人大受用境界也。要
<lb ed="X" n="0444b17"/><lb ed="R098" n="0630a11"/>之如何是觀察圓明。莫非觀門對治乎。是仍法執
<lb ed="X" n="0444b18"/><lb ed="R098" n="0630a12"/>也。莫非使一念不起乎。是仍意根卜度也。作種種
<lb ed="X" n="0444b19"/><lb ed="R098" n="0630a13"/>見解。搜索意根。是謂船橫野渡含秋碧。棹入蘆花
<lb ed="X" n="0444b20"/><lb ed="R098" n="0630a14"/>照雪明。</p>
<lb ed="X" n="0444b21"/><lb ed="R098" n="0630a15"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0444b2101"><l>三性三量通三境</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0444b22"/><lb ed="R098" n="0630a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0444b2201">三性三量易解。而三境細推之。境以性者。如功德
<lb ed="X" n="0444b23"/><lb ed="R098" n="0630a17"/>之淨水。隨身之宮殿非性所造乎。性境有二。一根
<lb ed="X" n="0444b24"/><lb ed="R098" n="0630a18"/>塵實定果色。由八識同分妄業所造。二智由根本
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0444c" n="0444c"/>
<lb ed="X" n="0444c01"/><lb ed="R098" n="0630b01"/>能緣如。亦是此境。所謂凡聖同居土也。帶質境有
<lb ed="X" n="0444c02"/><lb ed="R098" n="0630b02"/>二。質主也。外境質中。如茶是水。爲主之類也。帶者
<lb ed="X" n="0444c03"/><lb ed="R098" n="0630b03"/>言此非有。從彼帶過來見。是外染者也。帶到身上。
<lb ed="X" n="0444c04"/><lb ed="R098" n="0630b04"/>渾身造作。如爲一個靑蚨。百千奔馳。凡身所着之
<lb ed="X" n="0444c05"/><lb ed="R098" n="0630b05"/>境。俱名帶質。故帶質通情本。以爲有情之所粘滯
<lb ed="X" n="0444c06"/><lb ed="R098" n="0630b06"/>者也。一似帶質。卽此六識能將前塵境。一一明了
<lb ed="X" n="0444c07"/><lb ed="R098" n="0630b07"/>在方寸。是假相在前。由第六見分所起。是謂似帶
<lb ed="X" n="0444c08"/><lb ed="R098" n="0630b08"/>質見非眞也。故云以心緣色似帶質。中間相分一
<lb ed="X" n="0444c09"/><lb ed="R098" n="0630b09"/>頭生。一頭生者。言六識體本來淸淨無物。今以妄
<lb ed="X" n="0444c10"/><lb ed="R098" n="0630b10"/>見所起相分論之。似有一個帶質境。在裏頭生也。
<lb ed="X" n="0444c11"/><lb ed="R098" n="0630b11"/>二眞帶質。指七識而言也。因七識執八識之見分
<lb ed="X" n="0444c12"/><lb ed="R098" n="0630b12"/>爲我。便向五根門頭。一一運爲出來。如貪色運出
<lb ed="X" n="0444c13"/><lb ed="R098" n="0630b13"/>貪色境質來對六。則非似矣。故云以心緣心眞帶
<lb ed="X" n="0444c14"/><lb ed="R098" n="0630b14"/>質。中間相分兩頭生。兩頭生者。非單單兩念生也。
<lb ed="X" n="0444c15"/><lb ed="R098" n="0630b15"/>亦非七識八識兩頭現也。言念念着在色上。自然
<lb ed="X" n="0444c16"/><lb ed="R098" n="0630b16"/>誠於中形於外。一頭生者。猶是有頭無尾。今則有
<lb ed="X" n="0444c17"/><lb ed="R098" n="0630b17"/>頭有尾。經傳送識。無不作用殆盡矣。所以云兩頭
<lb ed="X" n="0444c18"/><lb ed="R098" n="0630b18"/>生也。獨影境有二。一無質獨影。第六緣空花兔角。
<lb ed="X" n="0444c19"/><lb ed="R098" n="0631a01"/>及過未等所變相分。二有質獨影。卽第六緣五根
<lb ed="X" n="0444c20"/><lb ed="R098" n="0631a02"/>種現。是皆托質起其相分。然不能親甞。不過興見
<lb ed="X" n="0444c21"/><lb ed="R098" n="0631a03"/>分同種生。亦名獨影。此言六通三境者。五識所見
<lb ed="X" n="0444c22"/><lb ed="R098" n="0631a04"/>者。六意識不作解時。得境自相。是爲性境。緣心心
<lb ed="X" n="0444c23"/><lb ed="R098" n="0631a05"/>所。乃帶質境。緣無體法。是獨影境。境爲所緣。識爲
<lb ed="X" n="0444c24"/><lb ed="R098" n="0631a06"/>能緣。各有其體。性境以不假名言。造作爲體。能緣
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0445a" n="0445a"/>
<lb ed="X" n="0445a01"/><lb ed="R098" n="0631a07"/>者。除末那識。餘六皆用自心心所爲體。獨影境。以
<lb ed="X" n="0445a02"/><lb ed="R098" n="0631a08"/>第六見分所變假相分爲體。能緣卽自心心所爲
<lb ed="X" n="0445a03"/><lb ed="R098" n="0631a09"/>體。帶質境。卽變起中間假相分爲體。能緣者。惟六
<lb ed="X" n="0445a04"/><lb ed="R098" n="0631a10"/>七二識心心所爲體。故頌云。性境不隨心。獨影唯
<lb ed="X" n="0445a05"/><lb ed="R098" n="0631a11"/>從見。帶質通情本。明此三境。庶幾塵消覺淨。不但
<lb ed="X" n="0445a06"/><lb ed="R098" n="0631a12"/>不着境。倂不着質。倂不着影。方是微塵刹海唯心
<lb ed="X" n="0445a07"/><lb ed="R098" n="0631a13"/>鏡。遍界花開白玉蓮也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a08"/><lb ed="R098" n="0631a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445a0801"><l>三界輪時易可知</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a09"/><lb ed="R098" n="0631a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445a0901">見分旣不淸。染成善惡二性所感。將來定受苦樂
<lb ed="X" n="0445a10"/><lb ed="R098" n="0631a16"/>二報。縱迷昧無知。政出不得這三界的甕子也。定
<lb ed="X" n="0445a11"/><lb ed="R098" n="0631a17"/>三界之因。迷妄有虗空。依空立世界。妄想凝而成
<lb ed="X" n="0445a12"/><lb ed="R098" n="0631a18"/>國土。知覺出而生衆生。若現量旣空。比非不生。則
<lb ed="X" n="0445a13"/><lb ed="R098" n="0631b01"/>三界心盡。是名涅槃。故知三界非能拘我也。我自
<lb ed="X" n="0445a14"/><lb ed="R098" n="0631b02"/>造三界。其奈之何。善被善業所束。不得自在。惡被
<lb ed="X" n="0445a15"/><lb ed="R098" n="0631b03"/>惡業所制。不得自在。縱至非非想處。壽盡時仍被
<lb ed="X" n="0445a16"/><lb ed="R098" n="0631b04"/>劫瞞。何不拶碎虗空。令前後際斷。作出頭天外哉。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a17"/><lb ed="R098" n="0631b05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445a1701"><l>相應心所五十一</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445a18"/><lb ed="R098" n="0631b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445a1801">心本空寂。元無處所。無如覺性不澄。從三量三性
<lb ed="X" n="0445a19"/><lb ed="R098" n="0631b07"/>中。現出徧行五法。別境五法。善有十一法。根本煩
<lb ed="X" n="0445a20"/><lb ed="R098" n="0631b08"/>惱六法。隨煩惱二十法。不定四法。是五十一心所
<lb ed="X" n="0445a21"/><lb ed="R098" n="0631b09"/>也。餘識不能全具。獨大識意。根分別時。卽生許多
<lb ed="X" n="0445a22"/><lb ed="R098" n="0631b10"/>分別之念。是謂別境。其分別者。必生于九地一切
<lb ed="X" n="0445a23"/><lb ed="R098" n="0631b11"/>境。一切時中之所念。是謂徧行。分別而善也。出不
<lb ed="X" n="0445a24"/><lb ed="R098" n="0631b12"/>得十一種之善法。分別而惡也。亦出不得二十六
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0445b" n="0445b"/>
<lb ed="X" n="0445b01"/><lb ed="R098" n="0631b13"/>種之惡法。縱善而惡也。惡而善也。或愚迷而無知
<lb ed="X" n="0445b02"/><lb ed="R098" n="0631b14"/>也。或惺惺而有覺也。亦出不得不定之四法。是總
<lb ed="X" n="0445b03"/><lb ed="R098" n="0631b15"/>在三性三量中發起。亦總在一念不覺時具涵。故
<lb ed="X" n="0445b04"/><lb ed="R098" n="0631b16"/>見宮女之捧足。便知其失通。聞釧聲之觸耳。便知
<lb ed="X" n="0445b05"/><lb ed="R098" n="0631b17"/>其破戒。因便知其該果。本便知其攝末。所以意根
<lb ed="X" n="0445b06"/><lb ed="R098" n="0631b18"/>未悟。豈可輕易動念。先佛云。切莫信汝意。汝意不
<lb ed="X" n="0445b07"/><lb ed="R098" n="0632a01"/>可信。謂此故也。根本煩惱六者。謂貪嗔癡慢疑不
<lb ed="X" n="0445b08"/><lb ed="R098" n="0632a02"/>正見。此六乃二種我法之根本。斷慧命者。唯此爲
<lb ed="X" n="0445b09"/><lb ed="R098" n="0632a03"/>甚。不定四者。謂悔眠尋伺悔。不定者。如作惡之人
<lb ed="X" n="0445b10"/><lb ed="R098" n="0632a04"/>改悔爲善。眠則心極暗昧。此非善惡。名不定也。尋
<lb ed="X" n="0445b11"/><lb ed="R098" n="0632a05"/>者必作善之心。意言籌量。粗轉爲尋。入細爲伺。如
<lb ed="X" n="0445b12"/><lb ed="R098" n="0632a06"/>讚菩薩。初尋後伺。方得妙辭也。如刁訟之人。亦由
<lb ed="X" n="0445b13"/><lb ed="R098" n="0632a07"/>尋入伺。方得成算。此二法或善或惡。蓋不定也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b14"/><lb ed="R098" n="0632a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445b1401"><l>善惡臨時別配之</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b15"/><lb ed="R098" n="0632a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445b1501">旣具業種。於心所自然逢緣便發。每見吉人心善。
<lb ed="X" n="0445b16"/><lb ed="R098" n="0632a10"/>則語亦善。視亦善。種種俱善。惡人三種俱不善。是
<lb ed="X" n="0445b17"/><lb ed="R098" n="0632a11"/>善惡諸法。各隨人自<anchor xml:id="nkr_note_add_0445b1701" n="0445b1701"/><anchor xml:id="beg0445b1701" n="0445b1701"/>己<anchor xml:id="end0445b1701"/>配合也。若是有智主人。功
<lb ed="X" n="0445b18"/><lb ed="R098" n="0632a12"/>德天黑暗女。二俱不受。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b19"/><lb ed="R098" n="0632a13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445b1901"><l>性界受三恒轉易</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445b20"/><lb ed="R098" n="0632a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445b2001">受雖有三。其實有五也。謂苦受。樂受。憂受。喜受。捨
<lb ed="X" n="0445b21"/><lb ed="R098" n="0632a15"/>受是也。逼悅身曰苦樂。逼悅心曰憂喜。憂喜苦樂
<lb ed="X" n="0445b22"/><lb ed="R098" n="0632a16"/>不行時名爲捨受。今第六識中。或由黑業而恒轉
<lb ed="X" n="0445b23"/><lb ed="R098" n="0632a17"/>於欲界招苦受。由白業恒轉于色無色界招樂受。
<lb ed="X" n="0445b24"/><lb ed="R098" n="0632a18"/>蓋有身苦固爲苦。卽娛樂之天人。終歸五衰相現。
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0445c" n="0445c"/>
<lb ed="X" n="0445c01"/><lb ed="R098" n="0632b01"/>豈眞爲樂也。有心憂固爲憂。卽福盡之梵輔。自然
<lb ed="X" n="0445c02"/><lb ed="R098" n="0632b02"/>煩惱頓起。豈眞爲喜也。況升沉速轉。芥子虗空。皆
<lb ed="X" n="0445c03"/><lb ed="R098" n="0632b03"/>我捨命處。是脫骨過<name role="" type="person">須彌山</name>猶未盡。其恒轉之數
<lb ed="X" n="0445c04"/><lb ed="R098" n="0632b04"/>也。必念起念滅。不離圓寂。世出世間。總是涅槃。其
<lb ed="X" n="0445c05"/><lb ed="R098" n="0632b05"/>庶幾不爲舟行岸移也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c06"/><lb ed="R098" n="0632b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445c0601"><l>根隨信等總相連</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c07"/><lb ed="R098" n="0632b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445c0701">根謂根本煩惱也。隨謂隨煩惱也。信謂十一中之
<lb ed="X" n="0445c08"/><lb ed="R098" n="0632b08"/>信也。等謂徧行別境不定等也。總相連者。謂身雖
<lb ed="X" n="0445c09"/><lb ed="R098" n="0632b09"/>受報之不同。未免改形易相。而此業識在五十一
<lb ed="X" n="0445c10"/><lb ed="R098" n="0632b10"/>心所者。至今不換。或善而善法仍現。或惡而惡法
<lb ed="X" n="0445c11"/><lb ed="R098" n="0632b11"/>仍現。所謂習慣成自然。不覺不知。墮入魔網中也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c12"/><lb ed="R098" n="0632b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445c1201"><l>動身發語獨爲最</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c13"/><lb ed="R098" n="0632b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445c1301">論云。由外發身語。表內心所思。譬如潛淵魚。鼓波
<lb ed="X" n="0445c14"/><lb ed="R098" n="0632b14"/>而自湧。此識有三思。一審慮思。二決定思。三動發
<lb ed="X" n="0445c15"/><lb ed="R098" n="0632b15"/>勝思。餘識所無。故最勝也。然此發語離舌不發。舌
<lb ed="X" n="0445c16"/><lb ed="R098" n="0632b16"/>又不能自發聲性。究竟向甚處生也。故因識可以
<lb ed="X" n="0445c17"/><lb ed="R098" n="0632b17"/>識性。因聲可以悟道。如空潭之月。撈摭方知也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c18"/><lb ed="R098" n="0632b18"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0445c1801"><l>引滿能招業力牽</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0445c19"/><lb ed="R098" n="0633a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0445c1901">引者能牽引業也。滿者能完滿業也。有以一業招
<lb ed="X" n="0445c20"/><lb ed="R098" n="0633a02"/>一果者。有以一業引多果者。報有總別二果。總者
<lb ed="X" n="0445c21"/><lb ed="R098" n="0633a03"/>如此界總得人身。別者如人身貴賤不同也。夫以
<lb ed="X" n="0445c22"/><lb ed="R098" n="0633a04"/>六識三量。而現五十一心所。無論下劣凡夫被緣
<lb ed="X" n="0445c23"/><lb ed="R098" n="0633a05"/>埋沒。學人猶墮結業。菩薩尙隔蘊界。眞所謂定業
<lb ed="X" n="0445c24"/><lb ed="R098" n="0633a06"/>難逃也。除非大悟者。向境緣逆順中。以般若消之。
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0446a" n="0446a"/>
<lb ed="X" n="0446a01"/><lb ed="R098" n="0633a07"/>則煩惱菩提。結業解脫。無二般也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a02"/><lb ed="R098" n="0633a08"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446a0201"><l>發起初心歡喜地</l><l>俱生猶自現纏眠</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a03"/><lb ed="R098" n="0633a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446a0301">纏目現行。眠目種子。以六識見分與煩惱。打作一
<lb ed="X" n="0446a04"/><lb ed="R098" n="0633a10"/>團。雖到得初心歡喜地。而俱生我執。俱生法執。猶
<lb ed="X" n="0446a05"/><lb ed="R098" n="0633a11"/>伏在第六意根中。如眼珠之未離眶也。到得所知
<lb ed="X" n="0446a06"/><lb ed="R098" n="0633a12"/>障空。俱生猶在。今人通身習氣。自稱悟道。豈非狂
<lb ed="X" n="0446a07"/><lb ed="R098" n="0633a13"/>禪乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a08"/><lb ed="R098" n="0633a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446a0801"><l>遠行地後純無漏</l><l>觀察圓明照大千</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a09"/><lb ed="R098" n="0633a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446a0901">俱生我法二執。乃七識所執者。七識無力斷惑。亦
<lb ed="X" n="0446a10"/><lb ed="R098" n="0633a16"/>仗六識。以雙空觀。破諸執也。茲以悟明見分。歷離
<lb ed="X" n="0446a11"/><lb ed="R098" n="0633a17"/>垢發光焰慧難勝現前。至此遠行。使所證不淺。則
<lb ed="X" n="0446a12"/><lb ed="R098" n="0633a18"/>俱生有漏。永伏不起。相應心所。轉爲妙觀察智。能
<lb ed="X" n="0446a13"/><lb ed="R098" n="0633b01"/>說法利生。具大辨才。頭頭上顯。物物上明。其在此
<lb ed="X" n="0446a14"/><lb ed="R098" n="0633b02"/>乎。今人墮在無記中。得塵勞暫息。自云意根淸淨。
<lb ed="X" n="0446a15"/><lb ed="R098" n="0633b03"/>豈知偷心未死。繫駒伏鼠死水呆禪。何足云也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0446a16"/><lb ed="R098" n="0633b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">七識頌</cb:mulu><head>○七識頌</head>
<lb ed="X" n="0446a17"/><lb ed="R098" n="0633b05"/><p xml:id="pX55p0446a1701">帶質有覆通情本<note place="inline">捏恠多般</note>。隨緣執我量爲非<note place="inline">聽人穿鼻</note>。八大
<lb ed="X" n="0446a18"/><lb ed="R098" n="0633b06"/>徧行別境慧<note place="inline">諸業俱生</note>。貪癡我見慢相隨<note place="inline">四惑尤固</note>。恒審思量
<lb ed="X" n="0446a19"/><lb ed="R098" n="0633b07"/>我相隨<note place="inline">果自俱生我執</note>。有情日夜鎭昏迷<note place="inline">安得不墮生死</note>。四惑八大
<lb ed="X" n="0446a20"/><lb ed="R098" n="0633b08"/>相應起<note place="inline">業性不停</note>。六轉呼爲染淨依<note place="inline">牽連六根</note>。極喜初心平等
<lb ed="X" n="0446a21"/><lb ed="R098" n="0633b09"/>性<note place="inline">不是帶質有覆</note>。無功用行我恒摧<note place="inline">不是恒審思量</note>。如來現起他受
<lb ed="X" n="0446a22"/><lb ed="R098" n="0633b10"/>用<note place="inline">傳送俱妙</note>。十地菩薩所被業<note place="inline">法雲普覆</note>。</p>
<lb ed="X" n="0446a23"/><lb ed="R098" n="0633b11"/><p xml:id="pX55p0446a2301">奘師大意言。此七識名爲末那。以其思量爲性相。
<lb ed="X" n="0446a24"/><lb ed="R098" n="0633b12"/>又名爲傳送。以其運動爲作用。又名爲執持。以其
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0446b" n="0446b"/>
<lb ed="X" n="0446b01"/><lb ed="R098" n="0633b13"/>著我爲堅固。又名染淨依。以其六識爲依仗。所以
<lb ed="X" n="0446b02"/><lb ed="R098" n="0633b14"/>境非性影。但帶質有覆。所作所用。每爲情本之癡。
<lb ed="X" n="0446b03"/><lb ed="R098" n="0633b15"/>量非比現。第隨緣無記。通根通識。俱爲非量之計
<lb ed="X" n="0446b04"/><lb ed="R098" n="0633b16"/>也。故煩惱有二十六法。而此識惟以現運染穢爲
<lb ed="X" n="0446b05"/><lb ed="R098" n="0633b17"/>性。故與八大相應。不信懈怠放逸。與有覆相合也。
<lb ed="X" n="0446b06"/><lb ed="R098" n="0633b18"/>無堪任性昏沉也。多囂動掉擧也。多流蕩散亂也。
<lb ed="X" n="0446b07"/><lb ed="R098" n="0634a01"/>能起煩惱。現前失念不正知也。又與徧行之作意
<lb ed="X" n="0446b08"/><lb ed="R098" n="0634a02"/>觸愛想思五法相應也。又與別境中之慧相應。以
<lb ed="X" n="0446b09"/><lb ed="R098" n="0634a03"/>慧卽我見也。以此識任運合境。無所希望。故揀欲。
<lb ed="X" n="0446b10"/><lb ed="R098" n="0634a04"/>此識緣所定事。故揀勝解。此識恒緣現所受境。無
<lb ed="X" n="0446b11"/><lb ed="R098" n="0634a05"/>所記憶。故揀念。此識任運刹那別緣。旣不專一。故
<lb ed="X" n="0446b12"/><lb ed="R098" n="0634a06"/>揀定。我癡我見我慢我愛。名爲四惑。與此相應。忿
<lb ed="X" n="0446b13"/><lb ed="R098" n="0634a07"/>等十隨行相粗動。此識審細。故非彼俱。中隨二者。
<lb ed="X" n="0446b14"/><lb ed="R098" n="0634a08"/>唯是不善。此無記故。非彼相應。善十一是淨故。此
<lb ed="X" n="0446b15"/><lb ed="R098" n="0634a09"/>識染汚。非此識俱。此識具三緣。具種子緣作意緣
<lb ed="X" n="0446b16"/><lb ed="R098" n="0634a10"/>根境緣故。以帶質爲境。思量爲性。我執爲本。則有
<lb ed="X" n="0446b17"/><lb ed="R098" n="0634a11"/>情日夜不墮昏迷乎。且以有藏識得有末那。有末
<lb ed="X" n="0446b18"/><lb ed="R098" n="0634a12"/>那故。爲六之轉識所依。有六之轉識故。五之現識
<lb ed="X" n="0446b19"/><lb ed="R098" n="0634a13"/>得依之行也。是七之通根境緣。依彼轉緣彼也。所
<lb ed="X" n="0446b20"/><lb ed="R098" n="0634a14"/>以六轉呼爲染淨依。見七雖有我執。實無我性。可
<lb ed="X" n="0446b21"/><lb ed="R098" n="0634a15"/>以通六通五。可以隨染隨淨。惟悟之者。善用之也。
<lb ed="X" n="0446b22"/><lb ed="R098" n="0634a16"/>苟六識能悟入。我法俱除之雙空觀。是於初地初
<lb ed="X" n="0446b23"/><lb ed="R098" n="0634a17"/>心。轉成無漏者也。此時證得平等智。所作所爲。無
<lb ed="X" n="0446b24"/><lb ed="R098" n="0634a18"/>一法墮于世諦。是帶質有覆。隨緣執我者。俱消釋
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0446c" n="0446c"/>
<lb ed="X" n="0446c01"/><lb ed="R098" n="0634b01"/>于平等智矣。則豈不能說大法利羣機哉。</p>
<lb ed="X" n="0446c02"/><lb ed="R098" n="0634b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446c0201"><l>帶質有覆通情本</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c03"/><lb ed="R098" n="0634b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446c0301">帶質何以通情本也。試觀身之着色境者。念念在
<lb ed="X" n="0446c04"/><lb ed="R098" n="0634b04"/>茲。不是心爲葢覆。而通情本乎。故無論此界凡夫
<lb ed="X" n="0446c05"/><lb ed="R098" n="0634b05"/>身爲色牽。地居二天則形交。<g ref="#CB08504">𦦨</g>摩則勾抱。兜率則
<lb ed="X" n="0446c06"/><lb ed="R098" n="0634b06"/>執手。變化則對笑。他化則相視。皆是帶質通情本
<lb ed="X" n="0446c07"/><lb ed="R098" n="0634b07"/>也。然此七識之著情本者。直是帶八識愛根之本
<lb ed="X" n="0446c08"/><lb ed="R098" n="0634b08"/>質。而生起者也。故葢覆眞性實<anchor xml:id="nkr_note_add_0446c0801" n="0446c0801"/><anchor xml:id="beg0446c0801" n="0446c0801"/>已<anchor xml:id="end0446c0801"/>彌甚。一說因謂
<lb ed="X" n="0446c09"/><lb ed="R098" n="0634b09"/>以心緣心眞帶質。中間相分兩頭生。一是七識所
<lb ed="X" n="0446c10"/><lb ed="R098" n="0634b10"/>轉。一是八識所蘊。故云兩頭生也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c11"/><lb ed="R098" n="0634b11"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446c1101"><l>隨緣執我量爲非</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c12"/><lb ed="R098" n="0634b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446c1201">現比二量。恒審中亦所起者也。然五根識之所引
<lb ed="X" n="0446c13"/><lb ed="R098" n="0634b13"/>者。七識爲之任運。內六與八識之造者。七識又爲
<lb ed="X" n="0446c14"/><lb ed="R098" n="0634b14"/>之傳送。則隨緣執我者。非量爲多矣。如人呌我本
<lb ed="X" n="0446c15"/><lb ed="R098" n="0634b15"/>名。我卽應之。卽應之時。口耳身俱動。非傳送識乎。
<lb ed="X" n="0446c16"/><lb ed="R098" n="0634b16"/>呼我我應。非我執乎。因呼卽應。非依彼轉緣彼乎。
<lb ed="X" n="0446c17"/><lb ed="R098" n="0634b17"/>然此時不著比量計較。非非量乎。由呼而應。非我
<lb ed="X" n="0446c18"/><lb ed="R098" n="0634b18"/>作主。豈現量乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c19"/><lb ed="R098" n="0635a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0446c1901"><l>八大徧行別境慧</l><l>貪癡我見慢相隨</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0446c20"/><lb ed="R098" n="0635a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0446c2001">慧屬別境中之慧。貪癡爲根本煩惱之二法。我癡
<lb ed="X" n="0446c21"/><lb ed="R098" n="0635a03"/>我見我慢我愛名四惑。又名四煩惱。據此識祇管
<lb ed="X" n="0446c22"/><lb ed="R098" n="0635a04"/>執持傳送。屬非量無記所攝。因何具足諸惑。葢以
<lb ed="X" n="0446c23"/><lb ed="R098" n="0635a05"/>此識具恒審思量。能爲作意故。亦能著境緣。而爲
<lb ed="X" n="0446c24"/><lb ed="R098" n="0635a06"/>徧行別境。淨法與惡法。無不俱造。不比五識各屬
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0447a" n="0447a"/>
<lb ed="X" n="0447a01"/><lb ed="R098" n="0635a07"/>一根。而不能俱轉。不比六識止能空空分別。而不
<lb ed="X" n="0447a02"/><lb ed="R098" n="0635a08"/>能親甞境界也。是思惟甚細。力量甚大矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a03"/><lb ed="R098" n="0635a09"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447a0301"><l>恒審思量我相隨</l><l>有情日夜鎭昏迷</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a04"/><lb ed="R098" n="0635a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447a0401">前五識由現量緣境不常故非恒。由不執我故非
<lb ed="X" n="0447a05"/><lb ed="R098" n="0635a11"/>審。六識審恒。亦有間斷。唯七識恒常審察。第八識
<lb ed="X" n="0447a06"/><lb ed="R098" n="0635a12"/>之見分爲我。而相應隨從也。如靜坐時。五識現境
<lb ed="X" n="0447a07"/><lb ed="R098" n="0635a13"/>不打起而無故。靜中忽動一境緣者。此由八識所
<lb ed="X" n="0447a08"/><lb ed="R098" n="0635a14"/>藏所現之影子也。乃第七識執之而常想。非恒審
<lb ed="X" n="0447a09"/><lb ed="R098" n="0635a15"/>乎。卽以其想者。爲散亂爲掉擧。不連累六根乎。故
<lb ed="X" n="0447a10"/><lb ed="R098" n="0635a16"/>六反依此。爲主人也。凡此皆以其我相堅固故。恒
<lb ed="X" n="0447a11"/><lb ed="R098" n="0635a17"/>常審察。卽其思量。思量卽其我執。我執卽七識妄
<lb ed="X" n="0447a12"/><lb ed="R098" n="0635a18"/>見之識性也。乃迷者不悟。認執我之識神。以爲自
<lb ed="X" n="0447a13"/><lb ed="R098" n="0635b01"/>性。眞日用沉迷。無刹那之慧根矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a14"/><lb ed="R098" n="0635b02"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447a1401"><l>四惑八大相應起</l><l>六轉呼爲染淨依</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a15"/><lb ed="R098" n="0635b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447a1501">夫此七識。具足四惑八大。是眞染汚識也。然而迷
<lb ed="X" n="0447a16"/><lb ed="R098" n="0635b04"/>悟由人。苟一念妙悟。使藏識澄淸。則七識之思量
<lb ed="X" n="0447a17"/><lb ed="R098" n="0635b05"/>執持者。俱淨而不染。倂六識依此淨而不染也。是
<lb ed="X" n="0447a18"/><lb ed="R098" n="0635b06"/>七識終無自性。任悟者一轉之矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a19"/><lb ed="R098" n="0635b07"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447a1901"><l>極喜初心平等性</l><l>無功用行我恒摧</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0447a20"/><lb ed="R098" n="0635b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447a2001">每每七識。與我執俱生。執有我。而與無我差別。執
<lb ed="X" n="0447a21"/><lb ed="R098" n="0635b09"/>有法。而與忘法各殊。是不平等也。今從初地發心
<lb ed="X" n="0447a22"/><lb ed="R098" n="0635b10"/>時。不假思惟。不着覺觀。祇將末那之意根一悟破
<lb ed="X" n="0447a23"/><lb ed="R098" n="0635b11"/>我。直忘功用。盡透法執。是以空合空。以水灌水。覓
<lb ed="X" n="0447a24"/><lb ed="R098" n="0635b12"/>徧行別境一切心所。了不可得。豈非平等智哉。</p></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0447b" n="0447b"/>
<lb ed="X" n="0447b01"/><lb ed="R098" n="0635b13"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447b0101"><l>如來現起他受用</l><l>十地菩薩所被機</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0447b02"/><lb ed="R098" n="0635b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0447b0201">我七識之所運轉。旣通身是平等智。則不惟利<anchor xml:id="nkr_note_add_0447b0201" n="0447b0201"/><anchor xml:id="beg0447b0201" n="0447b0201"/>己<anchor xml:id="end0447b0201"/>。
<lb ed="X" n="0447b03"/><lb ed="R098" n="0635b15"/>還能利他。能令見者聞者。俱得受用十地菩薩根
<lb ed="X" n="0447b04"/><lb ed="R098" n="0635b16"/>性。上品者。亦受我所被之機矣。如佛現百丈身。坐
<lb ed="X" n="0447b05"/><lb ed="R098" n="0635b17"/>百葉蓮華。爲初地說施度。現千丈身。坐千葉蓮華。
<lb ed="X" n="0447b06"/><lb ed="R098" n="0635b18"/>爲二地說戒度是也。然縮大爲小。化多爲一。則卽
<lb ed="X" n="0447b07"/><lb ed="R098" n="0636a01"/>今一微塵。皆爲寶王。轉大法輪矣。是時時處處。俱
<lb ed="X" n="0447b08"/><lb ed="R098" n="0636a02"/>爲十地所被之機也。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0447b09"/><lb ed="R098" n="0636a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">八識頌</cb:mulu><head>○八識頌</head>
<lb ed="X" n="0447b10"/><lb ed="R098" n="0636a04"/><p xml:id="pX55p0447b1001">性唯無覆五徧行<note place="inline">好個記性</note>。界地隨他業力生<note place="inline">又却無記</note>。二乘
<lb ed="X" n="0447b11"/><lb ed="R098" n="0636a05"/>不了因迷執<note place="inline">不悟八識</note>。由此能興論主諍<note place="inline">具眼方知</note>。浩浩三藏
<lb ed="X" n="0447b12"/><lb ed="R098" n="0636a06"/>不可窮<note place="inline">流注生滅</note>。淵深七浪境爲風<note place="inline">無盡因緣</note>。受薰持種根身
<lb ed="X" n="0447b13"/><lb ed="R098" n="0636a07"/>器<note place="inline">身世由他</note>。去後來先作主翁<note place="inline">這是生死</note>。不動地前纔捨藏<note place="inline">一悟
<lb ed="X" n="0447b14"/><lb ed="R098" n="0636a08"/>方了</note>。金剛道後異熟空<note place="inline">悟後境界</note>。大圓無垢同時發<note place="inline">還他無垢</note>。普
<lb ed="X" n="0447b15"/><lb ed="R098" n="0636a09"/>照十方塵刹中<note place="inline">纔了唯識</note>。</p>
<lb ed="X" n="0447b16"/><lb ed="R098" n="0636a10"/><p xml:id="pX55p0447b1601">奘師大意言。八識之性。能含藏過去未來緣謝影
<lb ed="X" n="0447b17"/><lb ed="R098" n="0636a11"/>子。豈是葢覆遮掩得底。且本無善惡性。又屬無記。
<lb ed="X" n="0447b18"/><lb ed="R098" n="0636a12"/>無奈具四緣。能爲徧行作意。遂以一念之妄見者。
<lb ed="X" n="0447b19"/><lb ed="R098" n="0636a13"/>蘊而爲本識之種子。故三界九地性本非有。茲以
<lb ed="X" n="0447b20"/><lb ed="R098" n="0636a14"/>識造境。還以境眩識。識境相因。牢不可破。皆此識
<lb ed="X" n="0447b21"/><lb ed="R098" n="0636a15"/>業力成之耳。乃二乘不信有八識。因致大乘論主
<lb ed="X" n="0447b22"/><lb ed="R098" n="0636a16"/>之諍。豈知論八識之體用。一爲能藏之識。以其能
<lb ed="X" n="0447b23"/><lb ed="R098" n="0636a17"/>含藏善惡種子。二爲所藏之識。以其受現行習氣
<lb ed="X" n="0447b24"/><lb ed="R098" n="0636a18"/>所薰。三爲執藏之識。能執七識爲我。能執四大不
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0447c" n="0447c"/>
<lb ed="X" n="0447c01"/><lb ed="R098" n="0636b01"/>壞。具此三藏。以御根境之緣。是八識爲淵。七識爲
<lb ed="X" n="0447c02"/><lb ed="R098" n="0636b02"/>浪。而境風吹浪。則五六七成風浪者。淵豈得淸靜
<lb ed="X" n="0447c03"/><lb ed="R098" n="0636b03"/>乎。境風者衆生之妄見也。若妄見不生。則浪息淵
<lb ed="X" n="0447c04"/><lb ed="R098" n="0636b04"/>平。八識有何過也。唯境風吹浪。則淵卽爲波。波波
<lb ed="X" n="0447c05"/><lb ed="R098" n="0636b05"/>無盡。然則八識受薰。持種而致受根器之界。生死
<lb ed="X" n="0447c06"/><lb ed="R098" n="0636b06"/>去來之報。非八識誰爲之乎。大悟之人。從初地至
<lb ed="X" n="0447c07"/><lb ed="R098" n="0636b07"/>不動地。其有漏之習氣。看破<anchor xml:id="nkr_note_add_0447c0701" n="0447c0701"/><anchor xml:id="beg0447c0701" n="0447c0701"/>已<anchor xml:id="end0447c0701"/>透。從作意時。便消
<lb ed="X" n="0447c08"/><lb ed="R098" n="0636b08"/>釋俱盡。則念念入金剛之定。藏識之捨。異熟之空。
<lb ed="X" n="0447c09"/><lb ed="R098" n="0636b09"/>由此眼中無色識。識中無色眼。眼識俱淸淨。是名
<lb ed="X" n="0447c10"/><lb ed="R098" n="0636b10"/>無生義。由此耳鼻身意。一一俱轉。打作一個。照前
<lb ed="X" n="0447c11"/><lb ed="R098" n="0636b11"/>照後。大圓無垢之鏡。則眼政可以見。耳政可以聞。
<lb ed="X" n="0447c12"/><lb ed="R098" n="0636b12"/>鼻政可以嗅。舌政可以甞。身政可以觸。意政可以
<lb ed="X" n="0447c13"/><lb ed="R098" n="0636b13"/>分別。末那政可以任用。賴耶政可以攝受。以其爲
<lb ed="X" n="0447c14"/><lb ed="R098" n="0636b14"/>成所作智也。見何曾是眼。聞何曾是耳。嗅何曾是
<lb ed="X" n="0447c15"/><lb ed="R098" n="0636b15"/>鼻。嘗何曾是舌。觸何曾是身。分別何曾是意。任用
<lb ed="X" n="0447c16"/><lb ed="R098" n="0636b16"/>何曾是末那。攝受何曾是賴耶。以其爲妙觀察智
<lb ed="X" n="0447c17"/><lb ed="R098" n="0636b17"/>也。卽見非見非不見。卽聞非聞非不聞。卽嗅非嗅
<lb ed="X" n="0447c18"/><lb ed="R098" n="0636b18"/>非不嗅。卽嘗非嘗非不嘗。卽觸非觸非不觸。卽分
<lb ed="X" n="0447c19"/><lb ed="R098" n="0637a01"/>別非分別非不分別。卽任用非任用非不任用。卽
<lb ed="X" n="0447c20"/><lb ed="R098" n="0637a02"/>攝受非攝受非不攝受。兩頭坐斷。是平等智也。卽
<lb ed="X" n="0447c21"/><lb ed="R098" n="0637a03"/>三智渾淪脫化。絕無心迹。收來總一無垢圓鏡而
<lb ed="X" n="0447c22"/><lb ed="R098" n="0637a04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0447c2201" n="0447c2201"/><anchor xml:id="beg0447c2201" n="0447c2201"/>已<anchor xml:id="end0447c2201"/>。是悟四智于一心。了萬法于八識者之第一義
<lb ed="X" n="0447c23"/><lb ed="R098" n="0637a05"/>也。</p>
<lb ed="X" n="0447c24"/><lb ed="R098" n="0637a06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0447c2401"><l>性唯無覆五徧行</l><l>界地隨他業力生</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0448a" n="0448a"/>
<lb ed="X" n="0448a01"/><lb ed="R098" n="0637a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448a0101">原此識性。實無善惡。不過無記無覆者而<anchor xml:id="nkr_note_add_0448a0101" n="0448a0101"/><anchor xml:id="beg0448a0101" n="0448a0101"/>已<anchor xml:id="end0448a0101"/>。所以
<lb ed="X" n="0448a02"/><lb ed="R098" n="0637a08"/>緣非帶質獨影。而染淨諸法。俱不相應也。無奈能
<lb ed="X" n="0448a03"/><lb ed="R098" n="0637a09"/>作意。引心趨境。則五徧行之中。無垢不藏。所以此
<lb ed="X" n="0448a04"/><lb ed="R098" n="0637a10"/>識爲總報主趣生體。而三界九地。俱由他業力生
<lb ed="X" n="0448a05"/><lb ed="R098" n="0637a11"/>耳。如乾土不能相握。自成一聚。由水膠等。和彼乾
<lb ed="X" n="0448a06"/><lb ed="R098" n="0637a12"/>土。方成無記之法。不能成器聚。由善惡業力。方成
<lb ed="X" n="0448a07"/><lb ed="R098" n="0637a13"/>界地也。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448a08"/><lb ed="R098" n="0637a14"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448a0801"><l>二乘不了因迷執</l><l>由此能興論主諍</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0448a09"/><lb ed="R098" n="0637a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448a0901">解深密經云。阿陀那識甚深細。一切種子如瀑流。
<lb ed="X" n="0448a10"/><lb ed="R098" n="0637a16"/>我與凡愚不開演。恐彼分別執爲我。阿陀那唐言
<lb ed="X" n="0448a11"/><lb ed="R098" n="0637a17"/>執持。以第八能持種子不壞。亦名執持也。小乘堅
<lb ed="X" n="0448a12"/><lb ed="R098" n="0637a18"/>執六識。不信八識爲因緣用。又不信八識爲流轉
<lb ed="X" n="0448a13"/><lb ed="R098" n="0637b01"/>還滅。作依持用耳。由此大乘論主。以十證頌辨之。
<lb ed="X" n="0448a14"/><lb ed="R098" n="0637b02"/>十證頌曰。持種異熟心。趣生有受識。生死緣依食。
<lb ed="X" n="0448a15"/><lb ed="R098" n="0637b03"/>滅定心染淨。無始時來。以此識與一切法爲依止
<lb ed="X" n="0448a16"/><lb ed="R098" n="0637b04"/>故。與現行法又爲依止。此證持種心也。又云。有善
<lb ed="X" n="0448a17"/><lb ed="R098" n="0637b05"/>惡心。累劫薰習。名爲異熟心。招善惡業感。若無此
<lb ed="X" n="0448a18"/><lb ed="R098" n="0637b06"/>識。彼異熱心不應有故。此釋異熟心也。有情流轉
<lb ed="X" n="0448a19"/><lb ed="R098" n="0637b07"/>五趣四生。若無此識。彼趣生體不應有故。以前五
<lb ed="X" n="0448a20"/><lb ed="R098" n="0637b08"/>識業所感者。不徧趣生。以無色界中。全無此故。意
<lb ed="X" n="0448a21"/><lb ed="R098" n="0637b09"/>識業感。雖徧趣生。而不恒有。唯異熟心。及彼心所。
<lb ed="X" n="0448a22"/><lb ed="R098" n="0637b10"/>是政趣生也。又契經云。有色根身。是有執受。若無
<lb ed="X" n="0448a23"/><lb ed="R098" n="0637b11"/>此識。彼能執受不應有故。此能受心唯異熟心。轉
<lb ed="X" n="0448a24"/><lb ed="R098" n="0637b12"/>識無如是義。此釋受也。契經云。壽煖識三。更互依
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0448b" n="0448b"/>
<lb ed="X" n="0448b01"/><lb ed="R098" n="0637b13"/>持。得相續住。以轉識如聲風等。無恒持用。惟異熟
<lb ed="X" n="0448b02"/><lb ed="R098" n="0637b14"/>有恒持用故。立爲持壽煖識。此釋識也。契經云。諸
<lb ed="X" n="0448b03"/><lb ed="R098" n="0637b15"/>有情類。命終必住散心。非無心定。且生死時。身心
<lb ed="X" n="0448b04"/><lb ed="R098" n="0637b16"/>惛昧。如睡無夢。極悶絕時。明了意識。必不現前。六
<lb ed="X" n="0448b05"/><lb ed="R098" n="0637b17"/>種轉識。行相所緣。必不可知。是散去有心。名生死
<lb ed="X" n="0448b06"/><lb ed="R098" n="0637b18"/>心。別有一類微細意識。行相所緣。俱不可斷。應知
<lb ed="X" n="0448b07"/><lb ed="R098" n="0638a01"/>卽是第八識。又將死時。由善惡業。下上身分。冷觸
<lb ed="X" n="0448b08"/><lb ed="R098" n="0638a02"/>漸起。若無此識。彼事不成。轉識不能執受身故。此
<lb ed="X" n="0448b09"/><lb ed="R098" n="0638a03"/>證第八識心爲生死也。又說識緣名色。名色緣識。
<lb ed="X" n="0448b10"/><lb ed="R098" n="0638a04"/>如是二法。展轉相依。譬如束蘆。俱時而轉。彼諸轉
<lb ed="X" n="0448b11"/><lb ed="R098" n="0638a05"/>識。無力恒時執持名色。恒與名色爲緣。緣者此第
<lb ed="X" n="0448b12"/><lb ed="R098" n="0638a06"/>八識。此釋緣也。契經云。一切有情。皆依食住。轉識
<lb ed="X" n="0448b13"/><lb ed="R098" n="0638a07"/>不能執持身命。唯其熟識。是勝食性。此釋依食也。
<lb ed="X" n="0448b14"/><lb ed="R098" n="0638a08"/>契經說住滅定者。身語心行。無不皆滅。而壽煖猶
<lb ed="X" n="0448b15"/><lb ed="R098" n="0638a09"/>在。根不變壞。識不離身。由斯理趣。住滅定者。決定
<lb ed="X" n="0448b16"/><lb ed="R098" n="0638a10"/>有此流注八識。無想等位。類此可知。此釋滅定心
<lb ed="X" n="0448b17"/><lb ed="R098" n="0638a11"/>也。契經說。心雜染故有情雜染。心淸淨故有情淸
<lb ed="X" n="0448b18"/><lb ed="R098" n="0638a12"/>淨。若無此識。染淨心不應有故。謂染淨法。因心而
<lb ed="X" n="0448b19"/><lb ed="R098" n="0638a13"/>生。依心而住也。此識心淨染也。大意這一念不悟。
<lb ed="X" n="0448b20"/><lb ed="R098" n="0638a14"/>便爲染淨種子。種子或染或淨。差別不同。而念念
<lb ed="X" n="0448b21"/><lb ed="R098" n="0638a15"/>常不斷。卽名異熟。異熟必定趣生。落于界地所攝。
<lb ed="X" n="0448b22"/><lb ed="R098" n="0638a16"/>卽便有執受。不能離身相也。而所以致受必定。以
<lb ed="X" n="0448b23"/><lb ed="R098" n="0638a17"/>地水火風。搏成息氣之呼吸。名持壽煖因。所以有
<lb ed="X" n="0448b24"/><lb ed="R098" n="0638a18"/>生相死相也。當其投胎定緣名色。如覩日光而生
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0448c" n="0448c"/>
<lb ed="X" n="0448c01"/><lb ed="R098" n="0638b01"/>天。見婬火而生人。名色緣識。識緣名色。兩不離也。
<lb ed="X" n="0448c02"/><lb ed="R098" n="0638b02"/>及其受根。決不能離食。是始終成就根緣者。俱八
<lb ed="X" n="0448c03"/><lb ed="R098" n="0638b03"/>識爲之首尾也。所以念念不能離此藏識。卽住滅
<lb ed="X" n="0448c04"/><lb ed="R098" n="0638b04"/>定。而心之在染淨者。根何能空。識何以除也。小乘
<lb ed="X" n="0448c05"/><lb ed="R098" n="0638b05"/>悟不及此。豈能全證涅槃乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c06"/><lb ed="R098" n="0638b06"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448c0601"><l>浩浩三藏不可窮</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c07"/><lb ed="R098" n="0638b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448c0701">執種義爲執藏。受薰義爲所藏。持種義爲能藏。頌
<lb ed="X" n="0448c08"/><lb ed="R098" n="0638b08"/>云。諸法於識藏。識與法亦爾。更互爲果性。亦常爲
<lb ed="X" n="0448c09"/><lb ed="R098" n="0638b09"/>因性。此因緣法之無窮者也。然佛法無多子。久遠
<lb ed="X" n="0448c10"/><lb ed="R098" n="0638b10"/>難得。人直下會取。直下具足。萬古碧潭摸新月。回
<lb ed="X" n="0448c11"/><lb ed="R098" n="0638b11"/>頭。還在舊樓間。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c12"/><lb ed="R098" n="0638b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448c1201"><l>淵深七浪境爲風</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c13"/><lb ed="R098" n="0638b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448c1301">浪波元相依。境風所擊。則多波生。五六七皆依八
<lb ed="X" n="0448c14"/><lb ed="R098" n="0638b14"/>識。爲見分所迷。則染淨法。從此無盡。則一識迷。而
<lb ed="X" n="0448c15"/><lb ed="R098" n="0638b15"/>識識之種子俱不淨矣。何異七浪爲境風所擊也。
<lb ed="X" n="0448c16"/><lb ed="R098" n="0638b16"/>一說八識現種如波。境等四緣如風。若四緣之風。
<lb ed="X" n="0448c17"/><lb ed="R098" n="0638b17"/>恒擊第八現水。則常起八識現種之波矣。如第七
<lb ed="X" n="0448c18"/><lb ed="R098" n="0638b18"/>識緣于藏識。卽第七識爲境緣之風。觸動八識現
<lb ed="X" n="0448c19"/><lb ed="R098" n="0639a01"/>行之波浪也。若以前七識之現行。熏此藏識。卽此
<lb ed="X" n="0448c20"/><lb ed="R098" n="0639a02"/>現行爲境界風。觸動藏識種子。生起現行之波浪
<lb ed="X" n="0448c21"/><lb ed="R098" n="0639a03"/>也。波浪無盡。故云不可窮。若悟此八識之性。則爲
<lb ed="X" n="0448c22"/><lb ed="R098" n="0639a04"/>華藏界帝網珠矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c23"/><lb ed="R098" n="0639a05"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0448c2301"><l>受薰持種根身器</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0448c24"/><lb ed="R098" n="0639a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0448c2401">第八識爲總報主。能持諸法漏無漏種。所以持種
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0449a" n="0449a"/>
<lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R098" n="0639a07"/>能受前七識所薰。以其具四性故。一堅住性。二無
<lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R098" n="0639a08"/>記性。三可熏性。四與能熏和合。根身器界。原爲八
<lb ed="X" n="0449a03"/><lb ed="R098" n="0639a09"/>識所變相分之境故。以心緣心。卽此根界。是其所
<lb ed="X" n="0449a04"/><lb ed="R098" n="0639a10"/>熏所持者也。若以淨眼視之。則此根不啻如唾餘。
<lb ed="X" n="0449a05"/><lb ed="R098" n="0639a11"/>所以道。見聞如夢幻。三界若空華。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a06"/><lb ed="R098" n="0639a12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449a0601"><l>去後來先作主公</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a07"/><lb ed="R098" n="0639a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449a0701">人將入胎時。此第八識先來。然後前七種識次第
<lb ed="X" n="0449a08"/><lb ed="R098" n="0639a14"/>生來。前七種識所造善惡業因。總于八識受其果
<lb ed="X" n="0449a09"/><lb ed="R098" n="0639a15"/>報。如偈云。頂聖眼生天。人心<anchor xml:id="nkr_note_orig_0449001" n="0449001"/>惡鬼腹。旁生膝盖離。
<lb ed="X" n="0449a10"/><lb ed="R098" n="0639a16"/>地獄脚板。出此八識後去之象。從染淨而分也。昔
<lb ed="X" n="0449a11"/><lb ed="R098" n="0639a17"/>人云纔出。胞胎又入胎。聖人觀此動悲哀。幻身究
<lb ed="X" n="0449a12"/><lb ed="R098" n="0639a18"/>竟無香潔。打破畫甁歸去來。旨哉言乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a13"/><lb ed="R098" n="0639b01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449a1301"><l>不動地前纔捨藏</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a14"/><lb ed="R098" n="0639b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449a1401">藏卽阿賴耶。茲八識以淸淨等覺。歷煖地。頂地。忍
<lb ed="X" n="0449a15"/><lb ed="R098" n="0639b03"/>地。世第一地。歡喜地。離垢地。燄慧地。難勝地。遠行
<lb ed="X" n="0449a16"/><lb ed="R098" n="0639b04"/>地。歷諸地。悟眞如心。名不動地。則諸漏俱盡。破諸
<lb ed="X" n="0449a17"/><lb ed="R098" n="0639b05"/>結使。現量比量。帶質獨影俱空。則內生之我執不
<lb ed="X" n="0449a18"/><lb ed="R098" n="0639b06"/>行。卽證第九白淨識。而藏纔捨也。然必執此階級。
<lb ed="X" n="0449a19"/><lb ed="R098" n="0639b07"/>方破藏乎。奘師言。前五識曰圓明。初發成無漏。六
<lb ed="X" n="0449a20"/><lb ed="R098" n="0639b08"/>云發起初心歡喜地。七云極喜初心平等性。八云
<lb ed="X" n="0449a21"/><lb ed="R098" n="0639b09"/>大圓無垢同時發。曰初心曰同時。是大乘人一念
<lb ed="X" n="0449a22"/><lb ed="R098" n="0639b10"/>悟入。超過等覺位之階級也。豈眞許多淘汰所致
<lb ed="X" n="0449a23"/><lb ed="R098" n="0639b11"/>乎。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449a24"/><lb ed="R098" n="0639b12"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449a2401"><l>金剛道後異熟空</l></lg></cb:div>
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0449b" n="0449b"/>
<lb ed="X" n="0449b01"/><lb ed="R098" n="0639b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449b0101">異熟者。是善惡所引果故。或變異而熟。或異時而
<lb ed="X" n="0449b02"/><lb ed="R098" n="0639b14"/>熟。異類而熟。名異熟性也。如本來共是佛。我却與
<lb ed="X" n="0449b03"/><lb ed="R098" n="0639b15"/>佛不同。是業識純熟也。業至熟甘作衆生。不甘作
<lb ed="X" n="0449b04"/><lb ed="R098" n="0639b16"/>佛。所以八種子一段貪痴。千佛難救耳。惟自肯承
<lb ed="X" n="0449b05"/><lb ed="R098" n="0639b17"/>當。能信本分事。純以金剛智。破我破法。則煩惱一
<lb ed="X" n="0449b06"/><lb ed="R098" n="0639b18"/>除。倂忘鑽火。將淨法執者。亦與之空矣。</p></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b07"/><lb ed="R098" n="0640a01"/><cb:div type="orig"><lg xml:id="lgX55p0449b0701"><l>大圓無垢同時發</l><l>普照十方塵刹中</l></lg></cb:div>
<lb ed="X" n="0449b08"/><lb ed="R098" n="0640a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX55p0449b0801">捨藏空異熟。則五識與八識。刹那成淸淨覺。更不
<lb ed="X" n="0449b09"/><lb ed="R098" n="0640a03"/>待第二時矣。良以現識轉識藏識。卽一而三。卽三
<lb ed="X" n="0449b10"/><lb ed="R098" n="0640a04"/>而一故。爲如意珠。卽念宛然。似神通藏。絕無隔礙。
<lb ed="X" n="0449b11"/><lb ed="R098" n="0640a05"/>所以有時以現而引起藏。有時以藏引起轉。有時
<lb ed="X" n="0449b12"/><lb ed="R098" n="0640a06"/>以轉引起現與藏者。是識識各有種子。而能俱現。
<lb ed="X" n="0449b13"/><lb ed="R098" n="0640a07"/>是識識各共一種子。而能互現也。余故謂體同用
<lb ed="X" n="0449b14"/><lb ed="R098" n="0640a08"/>別。卽此義也。然根卽屬相分。識卽屬見分。由見分
<lb ed="X" n="0449b15"/><lb ed="R098" n="0640a09"/>而相生。由相分而見生。見相無根。同于妄想。妄想
<lb ed="X" n="0449b16"/><lb ed="R098" n="0640a10"/>本空。原是淨覺。所以明不離暗。識不離性。亘古亘
<lb ed="X" n="0449b17"/><lb ed="R098" n="0640a11"/>今。人人具足無垢鏡也。唯識頌云。現前立少物。謂
<lb ed="X" n="0449b18"/><lb ed="R098" n="0640a12"/>是唯識性。以有所得故。非實住唯識。不透頂說破
<lb ed="X" n="0449b19"/><lb ed="R098" n="0640a13"/>乎。唯識不明。反認是相宗爲自性設障。豈不可深
<lb ed="X" n="0449b20"/><lb ed="R098" n="0640a14"/>悲耶。</p>
<lb ed="X" n="0449b21"/><lb ed="R098" n="0640a15"/><p xml:id="pX55p0449b2101">據識論。眼前立不得一物。則以多知漢說心說性。
<lb ed="X" n="0449b22"/><lb ed="R098" n="0640a16"/>何<anchor xml:id="nkr_note_orig_0449002" n="0449002"/>○含血噴人也。當知識識皆有悟門。密以金針。
<lb ed="X" n="0449b23"/><lb ed="R098" n="0640a17"/>引我合筍。如所謂徧行別境。倂善十一。煩惱二十
<lb ed="X" n="0449b24"/><lb ed="R098" n="0640a18"/>六者。放眼看來。畢竟是個什麼。不得以法塵影子。
<pb ed="X" xml:id="X55.0897.0449c" n="0449c"/>
<lb ed="X" n="0449c01"/><lb ed="R098" n="0640b01"/>便認作自<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c0101" n="0449c0101"/><anchor xml:id="beg0449c0101" n="0449c0101"/>己<anchor xml:id="end0449c0101"/>茶飯也。如以爲胸中似有一物相似。
<lb ed="X" n="0449c02"/><lb ed="R098" n="0640b02"/>畢竟捨不得。亦須放開眼。看他體段。畢竟存躲在
<lb ed="X" n="0449c03"/><lb ed="R098" n="0640b03"/>甚處。一一看破。眞不値我一笑矣。故余謂。百億塵
<lb ed="X" n="0449c04"/><lb ed="R098" n="0640b04"/>勞及微細命根。何殊網中吹氣。匣裏藏聲。乃愚者
<lb ed="X" n="0449c05"/><lb ed="R098" n="0640b05"/>執等妙二覺。以修汰死法。束制行人。縱令有悟。不
<lb ed="X" n="0449c06"/><lb ed="R098" n="0640b06"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0449c0601" n="0449c0601"/><anchor xml:id="beg0449c0601" n="0449c0601"/>縛<anchor xml:id="end0449c0601"/>手<anchor xml:id="nkr_note_add_0449c0602" n="0449c0602"/><anchor xml:id="beg0449c0602" n="0449c0602"/>縛<anchor xml:id="end0449c0602"/>脚耶。雖空心不空境。破執不破法。終爲醍
<lb ed="X" n="0449c07"/><lb ed="R098" n="0640b07"/>醐毒藥。只是秉金剛劍打頭。在千佛頂上。截取其
<lb ed="X" n="0449c08"/><lb ed="R098" n="0640b08"/>頭。是與慶喜尊。出冤氣矣。不然多打葛藤。定爲奘
<lb ed="X" n="0449c09"/><lb ed="R098" n="0640b09"/>大師所唾棄耳。</p></cb:div></cb:div>
<lb ed="X" n="0449c10"/><lb ed="R098" n="0640b10"/>
<lb ed="X" n="0449c11"/><lb ed="R098" n="0640b11"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>八識規矩頌註<note place="inline">終</note></cb:jhead></cb:juan>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0441b2101" to="#end0441b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0441c2101" to="#end0441c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442a2001" to="#end0442a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0442b1401" to="#end0442b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">諂<note type="cf1">T26n1541_p0634a28</note></lem><rdg wit="#wit.orig">謟</rdg></app>
<app from="#beg0443a1801" to="#end0443a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0443c0401" to="#end0443c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0444a0701" to="#end0444a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">伹</rdg></app>
<app from="#beg0444a0801" to="#end0444a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0445b1701" to="#end0445b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0446c0801" to="#end0446c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447b0201" to="#end0447b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447c0701" to="#end0447c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0447c2201" to="#end0447c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0448a0101" to="#end0448a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449c0101" to="#end0449c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app>
<app from="#beg0449c0601" to="#end0449c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">縛</lem><rdg wit="#wit.orig">縳</rdg></app>
<app from="#beg0449c0602" to="#end0449c0602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">縛</lem><rdg wit="#wit.orig">縳</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="xuzang-notes">
<head>卍續藏 校注</head>
<p>
<note n="0441001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0441001">元疑緣</note>
<note n="0443001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0443001">境疑本</note>
<note n="0449001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0449001">惡疑餓</note>
<note n="0449002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0449002">○疑異</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0441b2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441b2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0441c2101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0441c2101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442a2001" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0442a2001">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0442b1401" resp="#resp3" type="add" cb:note_key="X55.0442b14.11" target="#nkr_note_add_0442b1401">諂【CB】，謟【卍續】</note>
<note n="0443a1801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443a1801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0443c0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0443c0401">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0444a0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0701">但【CB】，伹【卍續】</note>
<note n="0444a0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0444a0801">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0445b1701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0445b1701">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0446c0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0446c0801">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447b0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447b0201">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447c0701" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447c0701">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0447c2201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0447c2201">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0448a0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0448a0101">已【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449c0101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449c0101">己【CB】，巳【卍續】</note>
<note n="0449c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449c0601">縛【CB】，縳【卍續】</note>
<note n="0449c0602" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0449c0602">縛【CB】，縳【卍續】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>